© 2026 Communities Abroad / Infofrankrijk.com — Het overnemen van tekst zonder bronvermelding is niet toegestaan.
🔓 Haal meer uit dit dossier als Infofrankrijk-abonnee
Als abonnee kunt u secties opslaan in uw persoonlijke dossier, het hele dossier downloaden als PDF en alle artikelen op Infofrankrijk volledig lezen — voor €49 per jaar.
Word abonnee →🔒 Deze functie is voor abonnees
Sla secties op in uw persoonlijke dossier en download als PDF. Beschikbaar voor Infofrankrijk-abonnees.
Frankrijk heeft een van de meest uitgebreide ouderenzorgstelsels van Europa. Er bestaan tientallen regelingen, diensten en woonvormen — van hulp aan huis tot palliatieve zorg, van gemeentelijke bijstand tot fiscale voordelen. Maar juist die rijkdom maakt het stelsel ondoorzichtig, vooral voor wie het in een andere taal moet navigeren.
Dit dossier is geschreven voor Nederlandstalige senioren in Frankrijk en hun kinderen of mantelzorgers. Het doel: u in staat stellen om tijdig de juiste keuzes te maken, voordat een crisis u dwingt om onder druk te beslissen.
In het kort. Ouderenzorg in Frankrijk is geen eenvoudige kwestie van "naar het verpleeghuis gaan". Er zijn gradaties: hulp aan huis, dagopvang, aangepast wonen, EHPAD. Elke stap heeft eigen financiering, eigen aanvraagprocedures, eigen wachtlijsten. Wie pas gaat zoeken wanneer de nood hoog is, komt terecht in een doolhof zonder kaart.
Er zijn drie redenen om nu te beginnen met oriënteren:
Disclaimer. Dit dossier is geen juridisch, fiscaal of medisch advies. De informatie is gebaseerd op officiële Franse overheidsbronnen (zie sectie 30), maar uw persoonlijke situatie kan afwijkingen vragen. Voor complexe dossiers is professioneel advies onmisbaar.
Het Franse stelsel kent drie pijlers, elk met een eigen financieringsbron:
| Pijler | Wat | Wie betaalt |
|---|---|---|
| Sécurité sociale | Medische zorg: huisarts, ziekenhuis, verpleging aan huis (SSIAD), palliatieve zorg | CPAM (ziektekostenverzekering) |
| Département | APA (zorgbudget), ASH (bijstand EHPAD), sociale diensten | Departementale belasting |
| Uzelf | Niet-medische hulp, wonen, dagelijks leven | Eigen middelen, deels terugbetaalbaar via crédit d'impôt |
De volgende zorg wordt volledig vergoed door de Sécurité sociale:
De volgende kosten komen geheel of gedeeltelijk voor uw rekening:
Anders dan in Nederland, waar de gemeente een centrale rol speelt, is in Frankrijk het département (vergelijkbaar met de provincie) verantwoordelijk voor ouderenzorg. Het département:
De kwaliteit en snelheid van dienstverlening verschilt per département. Sommige zijn goed georganiseerd, andere kampen met achterstanden.
Tip. Op de website pour-les-personnes-agees.gouv.fr vindt u per postcode de contactgegevens van uw CLIC, de EHPAD's in uw regio, en de geldende tarieven. Dit is de officiële overheidsbron.
Vier afkortingen komen steeds terug. Als u deze kent, begrijpt u de kern van het Franse stelsel.
De APA is het belangrijkste financieringsinstrument voor ouderenzorg in Frankrijk. Het is een maandelijks budget, toegekend door het département, waarmee u hulp aan huis of zorg in een EHPAD kunt bekostigen.
| Kenmerk | Details |
|---|---|
| Leeftijd | 60 jaar of ouder |
| Voorwaarde | GIR 1-4 (zie hieronder) |
| Inkomen | Geen inkomensgrens voor toegang, wél voor eigen bijdrage |
| Maximumbedragen 2026 | GIR 1: €2.080,33/maand | GIR 2: €1.682,30 | GIR 3: €1.215,99 | GIR 4: €811,52 |
| Eigen bijdrage | Geen bij inkomen onder €933,89/maand; daarboven inkomensafhankelijk |
| Waar aanvragen | Conseil départemental of via CLIC |
De APA is geen vast bedrag maar een plan d'aide: een pakket hulp op maat, vastgesteld na huisbezoek door een équipe médico-sociale van het département.
De GIR is de Franse maatstaf voor zorgafhankelijkheid. Een beoordelaar (meestal een arts of verpleegkundige) stelt vast in welke GIR-categorie iemand valt, op basis van de AGGIR-grid.
| GIR | Betekenis | Recht op APA |
|---|---|---|
| 1 | Bedlegerig of ernstige cognitieve stoornis, volledige afhankelijkheid | Ja |
| 2 | Grotendeels afhankelijk, intensieve hulp nodig bij ADL | Ja |
| 3 | Gedeeltelijk afhankelijk, dagelijkse hulp nodig | Ja |
| 4 | Beperkt afhankelijk, hulp bij specifieke taken | Ja |
| 5 | Licht hulpbehoevend, enige ondersteuning | Nee (wel andere regelingen) |
| 6 | Zelfstandig | Nee |
De GIR-beoordeling is geen medische diagnose maar een functionele inschatting: wat kan iemand zelf, waar is hulp nodig?
Het CLIC is uw eerste aanspreekpunt voor alle vragen over ouderenzorg. Het is een gratis, openbaar loket waar u:
Elk département heeft meerdere CLIC's. Sommige heten anders (MAIA, Maison des aînés, Point info seniors) maar de functie is vergelijkbaar.
Vind uw CLIC. Ga naar pour-les-personnes-agees.gouv.fr/annuaire en voer uw postcode in.
Een EHPAD is een verzorgingshuis met 24-uurs medische zorg. Het is bedoeld voor mensen die niet meer zelfstandig kunnen wonen, doorgaans GIR 1-4.
De kosten van een EHPAD bestaan uit drie delen:
| Component | Wat | Wie betaalt |
|---|---|---|
| Tarif hébergement | Kamer, maaltijden, animatie, schoonmaak | Bewoner (evt. ASH bij laag inkomen) |
| Tarif dépendance | Hulp bij ADL, zorgintensiteit | Bewoner (GIR 5-6) of deels APA (GIR 1-4) |
| Tarif soins | Medische zorg, verpleging | Sécurité sociale (100%) |
Het gemiddelde tarif hébergement in Frankrijk bedraagt circa €2.000-2.500 per maand, maar varieert sterk per regio (duurder in Île-de-France, goedkoper in landelijke gebieden).
In Frankrijk zijn er meerdere loketten waar u terecht kunt met vragen over ouderenzorg. De belangrijkste:
Zoals beschreven in sectie 3.3: dit is het gespecialiseerde ouderenzorgloket van het département. Start hier voor alle vragen over APA, EHPAD, hulp aan huis.
Hoe vinden:
De mairie is het eerste aanspreekpunt voor veel administratieve zaken. Voor ouderenzorg kan de mairie u doorverwijzen naar het CLIC of CCAS. In kleine gemeenten zonder eigen CCAS neemt de mairie soms zelf deze rol op zich.
Het CCAS is de sociale dienst van de gemeente. Niet elke gemeente heeft er een (vooral kleine gemeenten niet), maar waar het bestaat, kan het CCAS:
Uw huisarts is de toegangspoort tot medische zorg. Voor verpleging aan huis (SSIAD), hulpmiddelen en verwijzingen naar specialisten heeft u een voorschrift van de huisarts nodig.
De Franse pensioenfondsen (CARSAT voor werknemers, MSA voor agrariërs, Agirc-Arrco voor aanvullend pensioen) bieden ook ondersteuning aan gepensioneerden:
Dit is vooral relevant voor wie nog relatief zelfstandig is maar wat ondersteuning kan gebruiken.
Tip voor Nederlanders. Veel instanties zijn gewend aan buitenlanders en hebben soms medewerkers die Engels spreken. Het CLIC is doorgaans het meest toegankelijk. Neem iemand mee die Frans spreekt als u twijfelt over uw taalvaardigheid.
Inzicht in de zorgkosten. Het is verstandig om vóór het CLIC-gesprek te begrijpen hoe het Franse zorgstelsel financieel werkt: wie betaalt wat, en welke rol uw mutuelle speelt. Infofrankrijk biedt hiervoor een educatieve simulator: Zorgkompas Frankrijk. De tool visualiseert de kostenstroom tussen Sécurité sociale, mutuelle en eigen bijdrage voor diverse medische scenario's.
De eerste stap voor wie niet meer alles zelf kan, is hulp aan huis. In Frankrijk bestaan verschillende vormen, van lichte huishoudelijke ondersteuning tot intensieve persoonlijke verzorging.
Een aide ménagère helpt met huishoudelijke taken: schoonmaken, wassen, strijken, boodschappen. Dit is geen medische zorg en valt dus niet onder de Sécurité sociale.
Financiering:
Een auxiliaire de vie gaat verder dan huishoudelijke hulp. Deze hulpverlener assisteert bij:
Dit is de kernhulp voor wie thuis wil blijven wonen maar dagelijkse ondersteuning nodig heeft.
| Route | Hoe werkt het | Voordelen | Nadelen |
|---|---|---|---|
| SAAD (Service d'aide à domicile) |
Erkende organisatie levert de hulp, regelt vervanging bij ziekte | Continuïteit, kwaliteitscontrole, geen werkgeversrol | Minder keuze wie er komt, iets duurder |
| Particulier werkgever (emploi direct) |
U huurt zelf iemand in via CESU | Volledige keuze, vaak goedkoper | U bent werkgever (administratie), geen vervanging bij ziekte |
| Mandataire | Organisatie zoekt en begeleidt, u blijft werkgever | Hulp bij selectie, minder administratie dan emploi direct | U blijft eindverantwoordelijk |
Tip. Voor de meeste mensen is een SAAD de veiligste keuze: u heeft geen werkgeversverplichtingen en bij ziekte van uw hulp stuurt de organisatie vervanging. Vraag uw CLIC om een lijst van erkende SAAD's in uw regio.
Indicatieve tarieven 2026:
Na aftrek van APA en/of crédit d'impôt kan uw netto-kostprijs uitkomen op €5-12 per uur.
CESU (Chèque emploi service universel) is het officiële systeem voor particuliere werkgevers. Het vereenvoudigt de administratie: u declareert de uren online, URSSAF berekent en incasseert de sociale lasten automatisch.
Aanmelden: cesu.urssaf.fr
Naast huishoudelijke hulp bestaat er medische zorg aan huis. Deze wordt volledig vergoed door de Sécurité sociale.
Een SSIAD levert verpleegkundige zorg aan huis voor mensen van 60 jaar en ouder (of jonger bij handicap). De zorg omvat:
Voorwaarden:
Kosten: Gratis — 100% vergoed door de Sécurité sociale.
Aanvragen: Via uw huisarts, die contact opneemt met een SSIAD in uw regio. Wachtlijsten komen voor in sommige gebieden.
HAD is ziekenhuiszorg aan huis. Dit is bedoeld voor complexe medische situaties die normaal opname zouden vereisen:
HAD is intensiever dan SSIAD: er komen artsen, verpleegkundigen en gespecialiseerde hulpverleners aan huis, soms meerdere keren per dag.
Kosten: 80% vergoed door de Sécurité sociale; 100% bij ALD of bepaalde situaties (zie ameli.fr). Geen forfait hospitalier verschuldigd bij HAD.
Aanvragen: Verwijzing door ziekenhuis of huisarts.
Voor eenvoudigere verpleegkundige handelingen (bloedafname, injecties, wondcontrole) kunt u ook een zelfstandig verpleegkundige inschakelen. Dit werkt op voorschrift van de huisarts.
Kosten: Vergoed door Sécurité sociale (70%) plus mutuelle (30%).
Samengevat. SSIAD is voor structurele verpleging bij ouderen. HAD is voor acute, complexe ziekenhuisvervangende zorg. Beide zijn gratis. Een infirmière libérale is voor incidentele verpleegkundige handelingen.
Thuis blijven wonen wordt vaak makkelijker met de juiste hulpmiddelen en aanpassingen. Frankrijk kent verschillende regelingen om dit te financieren.
Voorbeelden van hulpmiddelen:
Vergoeding via Sécurité sociale: Sommige hulpmiddelen staan op de LPPR (Liste des produits et prestations remboursables) en worden deels vergoed op voorschrift van arts. De mutuelle vult vaak aan.
Vergoeding via APA: Hulpmiddelen kunnen worden opgenomen in uw plan d'aide APA.
Sinds 2024 vervangt MaPrimeAdapt' de oude subsidies voor woningaanpassing. Het is bedoeld voor eigenaar-bewoners die hun woning willen aanpassen om langer thuis te kunnen wonen.
| Kenmerk | Details |
|---|---|
| Voor wie | Eigenaar-bewoners of huurders (private sector, met toestemming verhuurder) van 70 jaar en ouder, of van 60 tot 69 jaar met een GIR-indeling (service-public F37501) |
| Inkomen | Onder bepaalde plafonds (variëren per regio) |
| Vergoeding | 50% tot 70% van de werkkosten, afhankelijk van inkomen |
| Maximum | Tot €22.000 HT aan subsidiabele werken |
| Waar aanvragen | Via maprimeadapt.gouv.fr of een Espace Conseil France Rénov' |
Voorbeelden van subsidiabele werken:
De MDPH (Maison départementale des personnes handicapées) is het loket voor mensen met een handicap, ongeacht leeftijd. Wie vóór 60 jaar hulpbehoevend wordt, valt onder de PCH (Prestation de compensation du handicap) in plaats van de APA.
Voor 60-plussers: de MDPH kan nog steeds relevant zijn voor specifieke hulpmiddelen en de carte mobilité inclusion (CMI).
Een alarmsysteem met draagbare knop waarmee u bij een val of noodgeval direct hulp kunt inroepen. Kosten: €20-40 per maand. Vaak deels te financieren via APA of caisse de retraite.
Tip. Begin met een ergotherapeut-bezoek aan huis. Veel CLIC's kunnen dit gratis organiseren. De ergotherapeut inventariseert wat nodig is en adviseert over aanpassingen en hulpmiddelen.
In Frankrijk zorgen naar schatting 9 tot 11 miljoen mensen voor een hulpbehoevende naaste. Frankrijk erkent de mantelzorger (proche aidant) en biedt verschillende vormen van ondersteuning.
Als u zorgt voor iemand met APA, heeft u recht op vervangende zorg: het droit au répit. Dit is een extra budget bovenop de reguliere APA, bedoeld om u als mantelzorger tijdelijk te ontlasten.
| Kenmerk | Details 2026 |
|---|---|
| Bedrag | Tot €583,52 per jaar |
| Waarvoor | Tijdelijke opvang, extra hulp aan huis, dagopvang |
| Voorwaarde | De verzorgde heeft APA én er is een erkende mantelzorger |
| Aanvragen | Via het APA-dossier bij het département |
Daarnaast: als de mantelzorger zelf moet worden opgenomen in het ziekenhuis, kan het APA-budget tijdelijk worden verhoogd (majoration pour hospitalisation de l'aidant): met ten hoogste €1.159,32 per opname, bovenop het plafond (artikel D232-9-2 CASF).
De AJPA is een vergoeding voor werkende mantelzorgers die (deels) stoppen met werken om te zorgen.
| Kenmerk | Details 2026 |
|---|---|
| Bedrag | €66,64 per dag (hele dag) of €33,32 (halve dag) |
| Maximum | 22 dagen per maand, 66 dagen per zorgrelatie, 264 dagen per carrière |
| Voorwaarde | U werkt of bent werkloos, de verzorgde heeft hulp nodig bij ADL |
| Aanvragen | Bij CAF of MSA |
Dagopvang biedt een dagprogramma voor ouderen (vaak met dementie), terwijl de mantelzorger even vrijaf heeft. Activiteiten, maaltijden en toezicht worden geboden.
Kosten: €15-40 per dag, afhankelijk van de instelling. Deels te financieren via APA.
Vinden: Via uw CLIC of op pour-les-personnes-agees.gouv.fr.
Voor langere ontlasting bestaat tijdelijke opname in een EHPAD of andere instelling: enkele dagen tot enkele weken. Dit kan worden ingezet bij vakantie van de mantelzorger, na een ziekenhuisopname, of als proefperiode voor latere definitieve opname.
Kosten: Vergelijkbaar met reguliere EHPAD-tarieven, deels via APA.
Een PFR is een regionaal steunpunt voor mantelzorgers. Gratis diensten:
Er zijn circa 200 PFR's in Frankrijk. Vind de dichtstbijzijnde via uw CLIC of op pour-les-personnes-agees.gouv.fr/annuaire.
Belangrijk. Mantelzorg is zwaar. Uit onderzoek blijkt dat mantelzorgers zelf verhoogd risico lopen op gezondheidsproblemen. Neem de ondersteuning die er is — dat is geen zwakte, maar noodzakelijk om de zorg vol te houden.
Een résidence autonomie (voorheen logement-foyer) is een woonvorm voor zelfstandige ouderen die enige ondersteuning wensen zonder medische zorg.
GIR 5-6: mensen die zelfstandig functioneren maar baat hebben bij nabijheid van diensten en sociaal contact. Bij toenemende zorgbehoefte (GIR 1-4) is doorstroming naar EHPAD meestal nodig.
| Component | Indicatief/maand |
|---|---|
| Huur | €400-800 |
| Charges + diensten | €150-400 |
| Totaal | €600-1.200 |
APL (huurtoeslag) is vaak mogelijk. De résidence autonomie valt niet onder APA-financiering voor de woonfunctie.
Via uw CLIC, mairie of CCAS. Wachtlijsten variëren van enkele maanden tot meer dan een jaar in populaire gebieden.
Een résidence services seniors is de commerciële variant van de résidence autonomie. Meer luxe, hogere prijzen, geen sociale huursector.
| Component | Indicatief/maand |
|---|---|
| Huur | €1.000-2.000 |
| Charges + diensten | €300-800 |
| Totaal | €1.500-3.000 |
Let op. Sommige résidences services hanteren agressieve verkooptechnieken. Neem de tijd, vergelijk meerdere aanbieders, laat het contract door iemand meelezen voordat u tekent.
Accueil familial is een kleinschalige woonvorm waarbij u inwoont bij een erkend gastgezin (accueillant familial). Een alternatief voor wie de anonimiteit van een instelling wil vermijden.
GIR 1-6. Geschikt voor wie behoefte heeft aan nabijheid en persoonlijk contact, minder geschikt voor wie veel privacy of medische zorg nodig heeft.
| Component | Indicatief/maand |
|---|---|
| Vergoeding gastgezin | €1.200-1.800 |
| Kost en inwoning | €400-600 |
| Totaal | €1.600-2.400 |
APA kan worden ingezet voor het zorgdeel. ASH is mogelijk bij laag inkomen.
Het département houdt een lijst bij van erkende accueillants familiaux. Vraag deze op via uw CLIC of de website van uw conseil départemental.
Een EHPAD (Établissement d'hébergement pour personnes âgées dépendantes) is een verzorgingshuis met 24-uurs medische zorg. Het is de laatste woonvorm in de zorgketen — voor wie niet meer thuis of in een lichtere setting kan wonen.
| Tarief | Wat | Wie betaalt | Indicatief/maand |
|---|---|---|---|
| Hébergement | Kamer, maaltijden, schoonmaak, animatie | Bewoner (of ASH) | €1.500-2.500 |
| Dépendance | Hulp bij ADL, zorgintensiteit | Bewoner (GIR 5-6) of APA (GIR 1-4) | €200-700 |
| Soins | Medische zorg, verpleging | Sécurité sociale (100%) | Niet gefactureerd aan bewoner |
Totaal voor bewoner: €1.800-3.200 per maand, afhankelijk van regio, instelling en GIR.
Criteria om te vergelijken:
Landelijk geldt gemiddeld een wachttijd van 8 maanden (UFC-Que Choisir, 2024). Privé-commerciële EHPAD's zijn vaak sneller (1-4 maanden), publieke en associatieve trager (6-18 maanden). In gespannen zones zoals Île-de-France en grote steden kan de wachttijd oplopen tot twee jaar. Urgentieprocedures bestaan voor acute situaties (na ziekenhuisopname, wegvallen mantelzorger). Schrijf tijdig in bij meerdere EHPAD's.
De officiële tool van de overheid vergelijkt EHPAD's op prijs en kenmerken:
pour-les-personnes-agees.gouv.fr/annuaire-ehpad
Samengevat. EHPAD is een grote stap. Neem de tijd om te kiezen, schrijf vroeg in, bezoek meerdere instellingen. De kosten zijn hoog, maar APA en ASH kunnen substantieel bijdragen.
Sommige Nederlanders in Frankrijk overwegen terugkeer wanneer de zorgbehoefte toeneemt. Dit kan verstandig zijn — maar niet altijd. Vier factoren om te wegen:
Uw Franse woning heeft mogelijk minder waarde dan een vergelijkbare woning in Nederland. Verkoop in Frankrijk levert onvoldoende op voor aankoop in Nederland. Intussen zijn huurwoningen schaars en sociale huur kent wachtlijsten van jaren.
Wie vanuit het buitenland terugkeert naar Nederland en direct Wlz-zorg nodig heeft (verpleeghuis, intensieve thuiszorg), krijgt mogelijk te maken met een wachttijd. Die geldt alleen als u bij terugkeer al Wlz-zorg nodig heeft of binnen een half jaar nodig zult hebben (artikel 3.4.1 Besluit langdurige zorg). De exacte regels hangen af van uw verzekeringsstatus in de voorgaande jaren.
Na 20, 30, 40 jaar in Frankrijk: is er nog een netwerk in Nederland? Familie overlijdt of verhuist. Vriendschappen verwaaien. De terugkeer kan eenzamer zijn dan verwacht.
Na decennia in Frankrijk kan Nederland verrassend vreemd aanvoelen. De zorg werkt anders, de omgangsvormen zijn anders, en uw Nederlands is misschien roestiger dan u dacht.
Conclusie. Terugkeer bij beginnende zorgbehoefte kan zinvol zijn. Terugkeer in een acute zorgsituatie is vaak problematisch. Overweeg dit tijdig — niet pas wanneer de nood hoog is.
De Wet langdurige zorg (Wlz) dekt in Nederland de zwaarste zorg: verpleeghuizen, intensieve thuiszorg, gehandicaptenzorg. Toegang tot de Wlz vereist een indicatie van het CIZ.
Als u in Frankrijk woonde met een Nederlands pensioen, was u waarschijnlijk via de buitenlandregeling (CAK/EHIC) verzekerd voor zorg in Frankrijk. Bij terugkeer naar Nederland herstelt uw reguliere Nederlandse verzekering — inclusief Wlz.
De situatie is complexer dan vaak wordt aangenomen:
Belangrijk. Ga niet uit van automatisch directe toegang tot Wlz-zorg. Informeer ruim vooraf bij SVB en CIZ over uw specifieke situatie.
Start het CIZ-traject vóór of direct na terugkeer. Informeer bij de gemeente over tijdelijke oplossingen. Zie het remigratiedossier voor de volledige procedure.
Overweegt u serieus om terug te keren naar Nederland? Infofrankrijk heeft een uitgebreid dossier over remigratie:
→ Terugkeren naar Nederland: het complete dossier
Dit dossier behandelt: uitschrijving Frankrijk, inschrijving Nederland, fiscale afwikkeling, zorgverzekering, huisvesting, verhuisboedel, en de psychosociale kant van remigratie.
De personne de confiance is iemand die u bijstaat bij medische beslissingen en die uw wensen kan verwoorden als u dat zelf niet meer kunt.
De personne de confiance beslist niet — die rol blijft bij de arts. Maar de arts moet de personne de confiance raadplegen.
Schriftelijk, gedateerd en ondertekend. Kan op elk moment worden gewijzigd of ingetrokken. Geef een kopie aan uw huisarts en bewaar het origineel.
Familie, vriend, of iemand anders die u vertrouwt én die bereid en in staat is deze rol te vervullen. Bespreek uw wensen vooraf met deze persoon.
Directives anticipées zijn uw schriftelijke wensen over medische behandeling aan het levenseinde, voor het geval u die wensen zelf niet meer kunt uiten.
Schriftelijk, gedateerd en ondertekend. Geen vaste vorm vereist. Modellen beschikbaar op service-public.fr.
Sinds 2016 onbeperkt geldig (voorheen moest u elke 3 jaar vernieuwen). U kunt ze op elk moment wijzigen of intrekken.
Tip. Bespreek uw directives anticipées met uw huisarts. Die kan helpen bij het formuleren en zorgt dat ze in uw dossier staan.
Met een mandat de protection future wijst u nu iemand aan die uw belangen behartigt als u later wilsonbekwaam wordt. Dit voorkomt de zwaardere route via de rechter.
| Vorm | Kenmerken | Kosten |
|---|---|---|
| Sous seing privé | Zelf opstellen of met advocaat, registreren bij griffie | Gratis tot €100 |
| Notarié | Via notaris, breder bereik (ook onroerend goed) | €300-500 |
Pas wanneer een arts vaststelt dat u niet meer in staat bent uw eigen belangen te behartigen. Tot die tijd blijft u volledig handelingsbekwaam.
Eén of meerdere personen (mandataires). Vaak een kind, partner of vertrouwd familielid. Bespreek dit vooraf — de mandataire moet akkoord gaan.
Advies. De notariële variant is iets duurder maar robuuster. Zeker als u onroerend goed bezit of een complex vermogen heeft, is de gang naar de notaris aan te raden.
Als iemand wilsonbekwaam wordt zonder dat er een mandat de protection future is, moet de rechter worden ingeschakeld. Drie maatregelen, van licht naar zwaar:
De lichtste vorm. Een familielid krijgt van de rechter de bevoegdheid om bepaalde handelingen te verrichten namens de beschermde persoon. Minder formaliteiten dan tutelle/curatelle.
De beschermde persoon behoudt deels handelingsbekwaamheid maar heeft bijstand nodig bij belangrijke beslissingen. Een curateur wordt benoemd.
De zwaarste vorm. De beschermde persoon verliest vrijwel alle handelingsbekwaamheid. Een tuteur neemt beslissingen over persoon en vermogen.
Doorlooptijd: 3-6 maanden. Kosten: €200-500 voor medisch attest en eventuele juridische bijstand.
Belangrijk. Tutelle en curatelle zijn ingrijpende maatregelen. Een mandat de protection future opstellen terwijl u nog wilsbekwaam bent, voorkomt deze zware procedure later.
Palliatieve zorg (soins palliatifs) richt zich op kwaliteit van leven wanneer genezing niet meer mogelijk is. Frankrijk heeft een uitgebreid netwerk van palliatieve zorg, volledig vergoed door de Sécurité sociale.
| Vorm | Waar | Voor wie |
|---|---|---|
| Soins palliatifs à domicile | Thuis, via HAD of équipe mobile | Wie thuis wil blijven |
| USP (Unité de soins palliatifs) | Gespecialiseerde ziekenhuisafdeling | Complexe symptomen, laatste fase |
| LISP (Lits identifiés) | Bedden in reguliere ziekenhuisafdeling | Palliatieve zorg gecombineerd met behandeling |
| EHPAD met palliatieve zorg | Verzorgingshuis | Bewoners in laatste levensfase |
Mobiele teams die huisarts, EHPAD of thuiszorg ondersteunen met expertise in pijnbestrijding, symptoomcontrole en psychologische begeleiding. Gratis, op verwijzing.
Palliatieve zorg is 100% vergoed door de Sécurité sociale. Geen eigen bijdrage.
De wet Claeys-Leonetti (2016) regelt het levenseinde in Frankrijk. Actieve euthanasie is niet toegestaan, maar diepe sedatie tot aan het overlijden wel, onder strikte voorwaarden.
Bij euthanasie wordt actief een middel toegediend dat de dood veroorzaakt. Bij sédation profonde wordt de patiënt in diepe slaap gebracht en wordt behandeling (inclusief voeding en hydratatie) gestaakt. De dood volgt op natuurlijke wijze. Dit onderscheid is juridisch en medisch relevant.
Belangrijk. Actieve euthanasie is in Frankrijk strafbaar. Wie dat wenst, kan overwegen om naar België of Nederland terug te keren — maar dit vereist zorgvuldige planning en is niet in alle situaties mogelijk.
Dit onderwerp wordt uitgebreid behandeld in een apart Infofrankrijk-artikel. Hieronder de hoofdlijnen.
Binnen 24 uur na overlijden moet aangifte worden gedaan bij de mairie van de gemeente waar het overlijden plaatsvond. Dit doet meestal de pompes funèbres.
Een erkend uitvaartbedrijf regelt de praktische zaken: vervoer, kist, ceremonie, begraving of crematie. Vergelijk offertes — prijzen variëren sterk.
Terugbrengen van het lichaam naar Nederland is mogelijk maar kostbaar. Vanuit Frankrijk meestal tussen €1.500 en €5.000 (vervoer over de weg is mogelijk en goedkoper dan vliegtransport). Bij langere afstand of vlucht: €3.000 tot €7.000. Controleer of een uitvaartverzekering of aanvullende reisverzekering dit dekt. Een internationale uitvaartonderneming kan offerte op maat geven.
Zie het Infofrankrijk-dossier Erfrecht in Frankrijk.
Een overzicht van de kostencategorieën en wie wat betaalt.
| Zorgtype | Sécurité sociale | Département (APA/ASH) | Uzelf |
|---|---|---|---|
| Huisarts, specialist | 70% | — | 30% (mutuelle) |
| SSIAD, HAD | 100% | — | — |
| Palliatieve zorg | 100% | — | — |
| Hulp aan huis | — | Via APA | Eigen bijdrage + rest |
| EHPAD hébergement | — | Via ASH (bij laag inkomen) | Volledig (of ASH) |
| EHPAD dépendance | — | Via APA (GIR 1-4) | GIR 5-6 volledig zelf |
| EHPAD soins | 100% | — | — |
| Situatie | Bruto kosten/maand | Na APA/ASH/crédit d'impôt |
|---|---|---|
| Thuis + 10u hulp/week | €800-1.200 | €200-600 |
| Thuis + 20u hulp/week | €1.500-2.500 | €500-1.200 |
| Résidence autonomie | €600-1.200 | €500-1.000 |
| EHPAD | €2.000-3.500 | €1.200-2.500 |
Deze bedragen zijn indicatief. Regionale verschillen zijn groot.
| GIR | Maximum APA/maand |
|---|---|
| GIR 1 | €2.080,33 |
| GIR 2 | €1.682,30 |
| GIR 3 | €1.215,99 |
| GIR 4 | €811,52 |
Bron: pour-les-personnes-agees.gouv.fr, januari 2026
In een EHPAD wordt de APA rechtstreeks aan de instelling betaald. U betaalt het tarif dépendance minus het APA-bedrag. Bij inkomen onder €2.846,77/maand betaalt u alleen het tarif voor GIR 5-6.
De ASH (Aide sociale à l'hébergement) is bijstand voor wie de EHPAD-kosten niet zelf kan dragen.
Het département betaalt het verschil tussen het tarif hébergement en wat u zelf kunt bijdragen. U houdt minimaal 10% van uw inkomen, met een minimum van €125/maand (2026).
ASH is een voorschot. Na overlijden kan het département de verstrekte ASH terugvorderen uit de nalatenschap (récupération sur succession), vanaf de eerste euro van het actief net. Er geldt geen drempel zoals bij ASPA.
Uw kinderen kunnen worden aangesproken om bij te dragen (obligation alimentaire). Het département bepaalt de hoogte op basis van hun draagkracht. Kleinkinderen zijn sinds april 2024 vrijgesteld van de onderhoudsplicht voor de ASH (artikel L132-6, 3° CASF).
Let op. ASH heeft consequenties voor uw erfgenamen. Bespreek dit met een notaris voordat u ASH aanvraagt.
Kosten voor services à la personne (hulp aan huis, tuinonderhoud, etc.) geven recht op 50% belastingteruggave.
| Situatie | Maximum uitgaven | Maximum teruggave |
|---|---|---|
| Standaard | €12.000 | €6.000 |
| Per kind ten laste of 65-plusser in het huishouden erbij (€1.500 per persoon) | tot €15.000 | tot €7.500 |
| Eerste jaar dat u de hulp gebruikt, alleen als u zelf iemand in dienst neemt (emploi direct, bijvoorbeeld via CESU); niet bij hulp via een SAAD | €15.000, met verhogingen tot €18.000 | €7.500, met verhogingen tot €9.000 |
| Invaliditeit derde categorie (u zelf of een persoon ten laste in uw huishouden) of een kind ten laste met complément AEEH | €20.000 | €10.000 |
Tip. Sinds 2022 bestaat ook l'avance immédiate: u betaalt direct het nettobedrag (na aftrek crédit d'impôt), zonder te wachten op de belastingaangifte. Beschikbaar via CESU+ of erkende SAAD's.
De ASPA (Allocation de solidarité aux personnes âgées) is het Franse minimuminkomen voor ouderen.
| Situatie | Maximum ASPA/maand |
|---|---|
| Alleenstaand | €1.043,59 |
| Echtpaar, beide partners ASPA | €1.620,18 samen |
| Echtpaar, maar één partner krijgt ASPA | €1.043,59 (artikel D815-2 CSS) |
De ASPA vult uw inkomen aan tot dit niveau. Bij een echtpaar tellen de inkomsten van beide partners mee. Krijgt maar één partner ASPA, dan is het maximum €1.043,59.
Net als ASH kan ASPA na overlijden worden teruggevorderd uit de nalatenschap, voor zover het actief netto boven €108.586,14 uitkomt.
Een concreet voorbeeld om de kosten en tegemoetkomingen te illustreren.
Marie, 82 jaar, GIR 3
Berekening:
Dit voorbeeld is indicatief. Uw situatie kan anders uitpakken afhankelijk van inkomen, GIR en regionale tarieven.
| Hulplijn | Nummer | Wanneer |
|---|---|---|
| SAMU | 15 | Medische spoed |
| Pompiers | 18 | Brand, ongeval |
| Europees noodnummer | 112 | Alle noodsituaties |
| Numéro national maltraitance | 3133 | Mishandeling of verwaarlozing (ouderen, kwetsbare personen). Per 01-03-2026 vervangt 3133 het oude nummer 3977. |
| Solitud'écoute | 0 800 47 47 88 | Eenzaamheid 50+ (gratis) |
💬 Vragen over dit dossier?
De dossier-assistent helpt u navigeren door de informatie. Stel een vraag over ouderenzorg in Frankrijk — de assistent verwijst u naar de juiste sectie of legt begrippen uit.